» » Nhận thức hình ảnh và nguyên tắc Gestalt

Nhận thức hình ảnh và nguyên tắc Gestalt

Thứ Tư, 17 tháng 9, 2014
Hầu hết các nguyên tắc đều tương đối dễ hiểu. Chúng có những nhận biết chung xuất hiện trong đó.

"Tất cả đều tương đương, các yếu tố đều có liên quan tới dự định X được nhận thức nhóm lại thành các đơn vị cấp bậc cao hơn".

– Stephen Palmer

Rất nhiều các nguyên tắc dưới đây tuân theo mẫu này. Các nguyên tắc khác xác định X hoặc các cấp bậc cao hơn được nhận thấy.

Quy luật của PRÄGNANZ (Tạo hình tốt, quy luật của sự đơn giản)

"Con người sẽ cảm nhận và giải thích hình ảnh mơ hồ hoặc hình ảnh phức tạp trong một/nhiều hình dạng đơn giản nhất có thể".

Đây là nguyên tắc cơ bản của Gestalt. Chúng ta thích những thứ đơn giản, rõ ràng và được phân cấp. Bản chất của những điều này là chúng an toàn hơn. Chúng lấy ít thời gian của chúng ta để nhận biết và hiển thị ít bất ngờ hơn.

Khi phải đối mặt với những hình dạng phức tạp, chúng ta có xu hướng sắp xếp chúng lại thành các đối tượng đơn giản hoặc một tổng thể đơn giản. 


01-pragnanz


Bạn thích nhìn hình bên trái phía trên được tạo bởi các vòng tròn, hình vuông và tam giác đơn giản hơn là bạn nhìn thấy hình bên phải với sự phức tạp màu sắc và một hình dạng tổng thể mơ hồ.

Trong trường hợp này, nhìn ba vật thể khác khá đơn giản hơn là nhìn một đối tượng phức tạp. Trong trường hợp khác, đơn giản là thấy một đối tượng riêng biệt, điều mang tới chúng ta … sự gần gũi.

Sự liên kết

"Khi nhìn một sự sắp xếp các yếu tố phức tạp, chúng ta muốn nhìn một mẫu đơn và có thể nhận biết được.

Như với quy luật Prägnanz, sự liên kết nhìn đơn giản. Sự liên kết là trái ngược với những gì ta nhìn thấy trong bức hình quy luật Prägnanz phía trên nơi ba đối tượng đơn giản hơn là một. Với sự liên kết, chúng ta thay thế sự kết hợp từng phần vào một hình dạng tổng thể đơn giản. Mắt chúng ta tự điền các thông tin còn thiếu để tạo thành những hình hài hoàn hảo.

02-closure

Trong tấm hình bên trái phía trên, bạn sẽ thấy một tam giác trắng cho dù trên hình chỉ thực sự gồm ba hình giống như trò chơi Pac-Man màu đen.

Với hình phía bên phải, bạn thấy một chú gấu trúc cho dù hình hiện hữu là tập hợp các hình dạng ngẫu nhiên. Nhìn ra hình tam giác và con gấu dễ hơn là cố gắng nhìn những đối tượng riêng biệt. Sự liên kết có thể coi như là một chất keo giữ các yếu tố lại với nhau. Đó là việc con người có xu hướng tìm kiếm một mẫu quen thuộc.

Chìa khoá để gắn kết là cung cấp đầy đủ thông tin để mắt (bộ não) có thể tự tìm ra những phần còn lại. Nếu thiếu hụt quá nhiều, các yếu tố sẽ sự chia ra các phần nhỏ thay vì tạo nên một tập hợp. Nếu quá nhiều thông tin đựơc cung cấp, thì sự gắn kết không xảy ra.

Tính đối xứng và thứ tự (order)

"Mọi người có xu hướng nhận thức các vật thể với các hình dạng đối xứng từ trung tâm".

Sự đối xứng cho phép chúng ta một cảm giác của sự vững chắc và trật tự, thứ mà chúng ta mong muốn thấy.

Chúng ta thường áp đặt trật tự từ hỗn loạn một cách tự nhiên.

Nguyên tắc này dẫn ta tới mong muốn cân bằng trong các sắp xếp thành phần, mặc dù các sắp xếp không hoàn toàn đối xứng để tạo cân bằng.

03-symmetry

Trong hình ảnh phía trên, bạn sẽ thấy 3 cặp dấu ngoặc mở và đóng. Nguyên tắc đối xứng khi chúng ta đọc bài viết này, có thể gợi ý chúng ta thấy cái gì khác. Điều đó cho thấy sự đối xứng được ưu tiên hơn là gần nhau.

Bởi vì mắt của chúng ta sẽ nhanh chóng tìm sự đối xứng và trật tự, các nguyên tắc có thể được sử dụng để tạo hiệu quả truyền tải thông điệp nhanh chóng.

Hình dạng / Nền

"Các yếu tố được nhận thức bởi các một trong hai cách; hình dạng hoặc nền (phần không thuộc về hình dạng)".

Hình dạng/nền là mối quan hệ giữa những yếu tố chủ động và không gian phía trong (âm). Ý tưởng của điều này là mắt sẽ phân biệt tất cả hình dạng từ nền quanh đó để nhận ra chúng ta đang nhìn gì. Đó là một trong những thứ đầu tiên con người nhìn khi họ nhìn vào bất cứ vật thể nào.


04-figure-ground


Mối quan hệ Hình dạng/Nền có thể hoặc ổn định hoặc không ổn định dựa trên nó có dễ xác định ra là gì hay không. Ví dụ cổ điển của mối quan hệ không ổn định là hình bên trái phía trên.

Bạn có lẽ nhìn thấy 2 mặt người hoặc là bạn có thể thấy màu đen là một hình dạng (giống cái bình) còn màu trắng là nền,  và ngược lại. Việc đó chứng tỏ bạn có thể thay đổi qua lại giữa hai góc độ nhận thức của mối quan hệ không ổn định.

Một mối quan hệ ổn định hơn, tốt hơn giúp chúng ta dẫn dắt người xem tập trung vào thứ mà chúng ta muốn họ thấy. Hai nguyên tắc có liên quan có thể giúp chúng ta.

  • Khu vực

Phần nhỏ hơn của hai vật thể chồng lấn được nhận thấy như một hình dạng. Phần lớn hơn được thấy như là nền. Bạn có thể xem hình ví dụ phía trên bên phải. Hình nhỏ hơn là một hình dáng, không cần phân biệt màu sắc.

  • Lồi lõm

Hình lồi có ưu thế hơn là hình lõm có thể được nhận ra như là một hình dạng.

Quan hệ đồng điệu

Những yếu tố có liên kết bởi trực quan được cho là có nhiều liên quan hơn những yếu tố không có sự liên kết.

Trong hình ảnh dưới đây, các nét giúp liên kết hai cặp yếu tố. Sự liên kết này dẫn chúng ta nhận ra rằng yếu tố nào được liên kết với nhau và có liên quan với yếu tố khác theo cách nào đó.

05-uniform-connectedness

Trên tất cả những nguyên tắc đề nghị đối tượng có liên quan, liên quan đồng điệu là quan trọng nhất. Trong hình ảnh ở trên, cho dù chúng ta nhìn thấy hai hình vuông và hai hình tròn, chúng ta thấy rằng cặp vuông-tròn có quan hệ mạnh hơn vì chúng có liên kết về trực quan.

Lưu ý rằng các nét không cần phải chạm vào những vật thể trên nhưng mối liên kết vẫn được xác nhận.

Khu vực chung

"Những yếu tố được nhận thấy như là một phần của nhóm nếu chúng được đặt trong một khu vực gần nhau".

Một cách khác để chỉ ra một sự liên kết giữa các yếu tố là đặt chúng gần nhau bằng cách nào đó. Mọi thứ bên trong một khu vực được xem có vẻ liên quan. Mọi thứ bên ngoài khu vực được coi là có sự chia cách.

Các vòng tròn trong hình ảnh dưới đây giống nhau, vì chúng ta thấy hai khu vực riêng, với các vòng tròn trong mỗi khu vực theo cách nào đó. 

06-common-regions

Cách đặc biệt để chỉ ra một khu vực chung là vẽ một hình vuông xung quan hcasc yếu tố như chúng ta làm phía trên. Đặt các yếu tố trên nền màu khác so với các phần còn lại cũng hiệu quả.

Khoảng cách

"Các đối tượng gần nhau được nhận thấy có liên quan hơn là những phần xa hơn".

Khoảng cách (proximity – sự lân cận) khá giống như là Khu vực chung, nhưng khác là nó sử dụng không gian để tạo nên nhóm gần nhau. Khi các đối tượng được đặt gần đối tượng khác, chúng được thấy như một phần của một nhóm hơn là một yếu tố riêng biệt. Đây là sự thật hiển nhiên khi các yếu tố trong một nhóm gần với các yếu tố khác ở nơi khác.

07-proximity

Những vật thể không cần phải giống nhau đặt gần nhau được nhìn thấy có mối quan hệ lân cận.

Tiếp diễn

"Những yếu tố được sắp xếp trên một nét thẳng hay cong được nhìn nhận có liên quan hơn các yếu tố không nằm trên nét thẳng hay cong."

Rất tự nhiên, mọi thứ đều tự đi theo một dòng sông, một hàng rào, hay con đường. Khi bạn nhìn hoặc di chuyển theo một hướng đặc biệt, bạn sẽ tiếp tục nhìn hoặc di chuyển theo hướng đó cho đến khi bạn vẫn thấy dấu hiệu gì đó hoặc mất dấu hiệu để nhìn.

08-continuation

Giải thích cho nguyên tắc này là chúng ta sẽ tiếp tục nhận thức hình dạng ngoài những điểm kết thúc. Trong hình phía trên, bạn thấy 1 nét thẳng và một nét cong thay vì nhìn thấy 4 đoạn thẳng và cong.

Hành động chung (đồng bộ)

"Những yếu tố dịch chuyển theo cùng 1 hướng được nhận thấy có liên quan hơn những yếu tố đứng lại hoặc di chuyển theo các hướng khác nhau".

Cho dù khoảng các giữa các yếu tố được đặt xa/gần hoặc chúng có không/có tương đồng nhau, nếu chúng được nhìn thấy di chuyển theo hoặc thay đổi cùng nhau, chúng sẽ được nhận thức là liên quan với nhau.

Các yếu tố không cần phải di chuyển theo nguyên tắc hành động chung như được trình bày. Chúng thường xuyên được thấy như có chung điểm đến. Ví dụ như, nếu bốn người được nhóm với nhau, nhưng hai trong số họ nhìn về bên phải, họ được cho rằng có chung hành động. Ngay cả khi cả hai chỉ tình cờ tìm kiếm chung một hướng, họ cũng được coi là có chung hành động.

09-common-fate

Trong hình phía trên, những mũi tên là đủ để nhận ra các yếu tố chia sẻ chung một hành động. Trong khi việc di chuyển hay thay đổi chúng không cần thiết, cả hai vẫn có thể được dễ dàng nhận ra có chung hành động như hướng mũi tên hoặc hướng bao hàm chuyển động.

Song song

"Những yếu tố song song với yếu tố khác được coi là có liên quan hơn các yếu tố không có sự song song".

Nguyên tắc này tương tự như nguyên tắc Hành dộng chung ở trên. Các nét thường được trình bay như đang dẫn tới hoặc di chuyển theo cùng một hướng. Những nét song song được thấy như chỉ ra một điểm và dịch chuyển theo cùng một hướng vì thế chúng có liên quan.

10-parallelism

Cần lưu ý rằng để Song song được nhận ra, các nét có thể là đường cong hoặc là hình, thông qua việc các hình dạng có thể theo cùng hướng song song.

Tương tự

"Các yếu tố có đặc điểm tương tự được nhận ra có liên quan hơn là các yếu tố không có chung đặc điểm".

Bất cứ đặc điểm nào có tương đồng như; màu, hình dáng, kích thước, chất liệu .v.v Khi người xem nhìn những đặc điểm tương đồng, họ nhận thấy các yếu tố có liên quan thông qua đặc điểm chung.

Trong tấm hình ở dưới, vòng đỏ được thấy có liên quan với các vòng đỏ và vòng đen với vòng đen vì màu chung của chúng. Vòng đỏ và đen được thấy không tương tự với vòng khác cho dù chúng cùng là vòng tròn.

11-similarity

Một vị trí ưu tiên để tìm ra sự tương đồng với internet là màu của liên kết. Thông thường, các liên kết trong nội dung sẽ được làm theo chung một kiểu, thường là màu xanh hoặc gạch chân. Điều này giúp người dùng biết rằng những phần khác biệt có liên quan. Một khi một cái được thấy là có liên kết, nó sẽ tự động cho rằng cái khác có liên kết.

Điểm nổi bật

"Các yếu tố có được sự tập trung của người xem nhờ có sự nhấn mạnh hoặc khác biệt".

Nguyên tắc này cho thấy sự tập trung của chúng ta sẽ được hướng về phía tương phản, về phía yếu tố mà không giống các yếu tố khác theo cách nào đó.

Trong hình ở dưới, mắt chúng ta sẽ bị hướng về phía hình vuông. Nó có màu và hình dạng khác biệt so với các yếu tố khác. Tôi cũng cho nó một bóng đổ để nhấn mạnh nó.

12-focal-point

Nguyên tắc Nhấn mạnh giống như tôn vinh một thứ cần được nhận ra nhanh chóng hoặc để cảnh báo một mối nguy hiểm tiềm tàng.

Nguyên tắc tương đồng và nguyên tắc nhấn mạnh có liên hệ, và sự nhấn mạnh sẽ không được thấy nếu thiếu đi những sự tương đồng ở các yếu tố khác.

Trải nghiệm quá khứ

"Những yếu tố sẽ được nhận ra dựa trên trải nghiệm quan sát trước đó của người xem".

Trải nghiệm quá khứ có lẽ là nguyên tắc yếu nhất trong các nguyên tắc Gestalt. Kết hợp với bất kỳ nguyên tắc khác, những yếu tố khác sẽ chiếm ưu thế hơn với nguyên tắc trải nghiệm quá khứ.

13-past-experience

Trải nghiệm quá khứ có tính các nhân riêng biệt, rất khó để tính được làm sao để điều đó được nhận thấy. Bạn có thể nhìn hình ảnh phía trên như một biển báo giao thông vì nó có 3 màu. Điều đó chứng tỏ trải nghiệm quá khứ lên tiếng. Rất nhiều trải nghiệm thường gặp trong quá khứ sẽ dựa trên văn hoá. Màu sắc là một ví dụ điển hình.

Tại một số quốc gia khác nhau, cách hiểu cũng sẽ khác nhau ví như màu đen có thể coi là màu của chết chóc, nhưng lại là màu thuần khiết ở nơi khác.

Theo idesign
Tags:
Chia sẻ:
Chia sẻ

Comments[ 0 ]


Đăng nhận xét